Belirli büyüklüğe ulaşan anonim şirketler ile bazı yapı kooperatifleri, kanunen sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır. Bu yükümlülüğü karşılamayan şirketler, her ay tekrarlayan idari para cezalarıyla karşılaşabilir. Bu yazıda sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğunun hangi şirketleri kapsadığını, yasal dayanağını, yükümlülüğün kapsamını ve ihlal halinde uygulanan yaptırımı Avukatlık Kanunu çerçevesinde açıklıyoruz.

Sözleşmeli Avukat Zorunluluğunun Yasal Dayanağı

Zorunluluğun kaynağı 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 35. maddesidir. Bu madde, belirli bir esas sermaye eşiğinin üzerindeki anonim şirketler ile belirli üye sayısına ulaşan yapı kooperatiflerinin sözleşmeli bir avukatla çalışmasını zorunlu kılar. Amaç, belirli ölçeğe ulaşmış kuruluşların hukuki işlemlerinin düzenli bir hukuki danışmanlık altında yürütülmesini sağlamaktır.

Hangi Anonim Şirketler Kapsamda?

Anonim şirketler bakımından zorunluluk, esas sermayesi kanunda belirlenen asgari tutarın belirli katını aşan şirketleri kapsar. Esas sermaye eşiği mevzuatla periyodik olarak güncellendiğinden, şirketin güncel sermaye tutarının eşikle karşılaştırılması gerekir. Bu değerlendirme yapılırken şirketin ticaret sicilindeki güncel esas sermaye kaydı esas alınır.

Yapı Kooperatiflerinde Durum

Belirli üye sayısına ulaşan yapı kooperatifleri de sözleşmeli avukat bulundurmakla yükümlüdür. Kooperatifin üye sayısı, yükümlülüğün doğup doğmadığının belirlenmesinde temel ölçüttür. Bu nedenle üye sayısındaki değişiklikler yükümlülük açısından takip edilmelidir.

Yükümlülüğün Kapsamı

Zorunluluk, şirketin bir avukatla yazılı bir danışmanlık (vekâlet veya hizmet) sözleşmesi imzalamasını gerektirir. Sözleşmeli avukat, şirketin günlük hukuki ihtiyaçlarının takibi, sözleşmelerin incelenmesi, uyuşmazlıkların önlenmesi ve gerektiğinde dava süreçlerinin yürütülmesi gibi işlevleri üstlenir. Yükümlülük, yalnızca bir avukatla sözleşme yapmış olmayı değil, bu ilişkinin fiilen sürdürülmesini de içerir.

Zorunluluğa Uyulmamasının Yaptırımı

Sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kuruluşlara idari para cezası uygulanır. Ceza, Avukatlık Kanunu’nda asgari ücrete endeksli biçimde belirlenmiştir ve yükümlülük yerine getirilmediği her ay için tekrarlanır. Bu nedenle ihmal edilen her ay, ayrı bir para cezasına yol açarak zamanla ciddi bir mali yük oluşturabilir.

Zorunluluk Dışındaki Şirketler İçin Sözleşmeli Avukatın Önemi

Yasal zorunluluk kapsamında olmayan şirketler için de sürekli hukuki danışmanlık, riskleri önleyici bir yatırımdır. Ana sözleşmenin ve ticari sözleşmelerin baştan doğru kurulması, ortaklık uyuşmazlıklarının ve ticari ihtilafların önlenmesi, çoğu zaman sonradan açılacak davalardan daha düşük maliyetlidir.

Sözleşmeli Avukatla Çalışmanın Pratik Faydaları

• Sözleşmelerin imza öncesi incelenmesi ve risklerin önceden belirlenmesi.
• Genel kurul ve yönetim kurulu süreçlerinin hukuka uygun yürütülmesi.
• Ticari alacakların takibi ve uyuşmazlıkların erken aşamada çözülmesi.
• İdari para cezası riskinin ortadan kaldırılması.

Sıkça Sorulan Sorular

Limited şirketler de avukat bulundurmak zorunda mı?
Sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğu, kanunda sayılan esas sermaye eşiğinin üzerindeki anonim şirketler ile belirli üye sayısına ulaşan yapı kooperatiflerine yöneliktir. Limited şirketler bu zorunluluğun kapsamında değildir, ancak sürekli danışmanlık onlar için de önerilir.

Zorunluluk hangi tutardaki sermayede başlar?
Eşik, kanundaki asgari esas sermaye tutarının belirli bir katı olarak belirlenir ve mevzuatla güncellenir. Şirketin güncel esas sermayesinin yürürlükteki eşikle karşılaştırılması gerekir.

Avukat bulundurmazsam ne olur?
Yükümlülüğün yerine getirilmediği her ay için idari para cezası uygulanır. Ceza her ay tekrarlandığından zamanla önemli bir tutara ulaşabilir.

Şirket avukatı tam zamanlı çalışmak zorunda mı?
Hayır. Zorunluluk, avukatla sözleşmeli (danışmanlık) ilişki kurulmasını gerektirir. Avukatın şirkette kadrolu ve tam zamanlı istihdam edilmesi şart değildir.

Birden fazla şirket için aynı avukatla çalışılabilir mi?
Bir avukat, birden fazla şirketle sözleşmeli danışmanlık ilişkisi kurabilir. Her şirketin kendi adına geçerli bir sözleşmesinin bulunması gerekir.

Şirketinizin bu zorunluluk kapsamında olup olmadığını değerlendirmek ve sürecinizi güvence altına almak için bir şirket avukatı ile çalışmanız, hem olası cezaları önler hem de şirketin hukuki süreçlerini düzene sokar.

İlgili Yazılar

• Anonim Şirket Nasıl Kurulur?
• Limited Şirkette Pay Devri Nasıl Yapılır?
• Genel Kurul Kararının İptali Davası

İçerik Sorumlusu: Yoldaş Hukuk & Arabuluculuk Bürosu

Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Güncel eşik ve ceza tutarları için yürürlükteki mevzuat ve bir avukat görüşü esas alınmalıdır.