Ticari hayatta alacak, sözleşme ve tazminat uyuşmazlıkları sıkça yaşanır. Bu tür uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Dava şartı arabuluculuk olarak adlandırılan bu uygulama, uyuşmazlıkların daha hızlı ve düşük maliyetle çözülmesini amaçlar. Bu yazıda ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuğun ne olduğunu ve nasıl işlediğini ele alıyoruz.

Dava Şartı Arabuluculuk Nedir?

Dava şartı arabuluculuk, belirli uyuşmazlıklarda dava açabilmek için önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu kılan bir ön koşuldur. Taraflar, bağımsız ve tarafsız bir arabulucunun yönetiminde bir araya gelerek uyuşmazlığı kendi iradeleriyle çözmeye çalışır. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.

Hangi Ticari Uyuşmazlıklar Zorunlu Arabuluculuğa Tabidir?

Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleriyle ilgili ticari davalarda, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen ticari davaların büyük kısmı bu kapsamdadır. Buna karşılık, konusu para alacağı olmayan bazı talepler ile ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki korumalar arabuluculuk şartından ayrı değerlendirilir.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

Başvuru, uyuşmazlığın tarafının adliyedeki arabuluculuk bürosuna müracaatıyla başlar. Büro, listeden bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu tarafları davet eder ve toplantılarda uyuşmazlığın çözümü için müzakere yürütülür. Süreç gizlidir; görüşmelerde paylaşılan bilgiler daha sonra aleyhe delil olarak kullanılamaz.

Arabuluculukta Süreler

Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde süreci tamamlamakla yükümlüdür. Bu süre kanunda öngörülen ek süreyle uzatılabilir. Sürenin kısa olması, ticari uyuşmazlıkların hızla çözülmesini hedefler. Tarafların anlaşamaması halinde son tutanakla süreç sona erer ve dava yolu açılır.

Anlaşma Belgesinin Niteliği

Taraflar anlaşmaya varırsa düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Üzerinde icra edilebilirlik şerhi bulunan anlaşma belgesi, mahkeme kararı gibi ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir. Bu özellik, arabuluculuğu ticari alacakların tahsilinde etkili bir yol haline getirir.

Arabuluculuğun Avantajları

• Uyuşmazlık, yargılamaya göre çok daha kısa sürede çözülebilir.
• Yargılama giderlerine kıyasla maliyet genellikle daha düşüktür.
• Süreç gizlidir; ticari itibar ve ilişkiler korunur.
• Taraflar çözümü kendileri belirlediğinden uygulanabilirlik yüksektir.

Sık Yapılan Hatalar

• Zorunlu arabuluculuğu atlayarak doğrudan dava açmak.
• Toplantılara hazırlıksız veya yetkisiz kişiyle katılmak.
• Anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi aldırmayı ihmal etmek.
• Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işleyişini göz ardı etmek.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi ticari davalarda arabuluculuk zorunludur?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda, dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur.

Arabuluculuğa başvurmadan dava açılırsa ne olur?
Dava şartı arabuluculuğa tabi bir uyuşmazlıkta başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Arabuluculuk anlaşma belgesi icraya konulabilir mi?
İcra edilebilirlik şerhi taşıyan anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icra takibine konu edilebilir.

Arabuluculuk görüşmeleri gizli midir?
Evet. Arabuluculuk süreci gizlidir ve görüşmelerde paylaşılan bilgiler sonraki davalarda aleyhe delil olarak kullanılamaz.

Arabulucu süreci ne kadar sürede tamamlar?
Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu, görevlendirmeden itibaren kanunda öngörülen süre içinde süreci tamamlar; bu süre belirli bir ek süreyle uzatılabilir.

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk, hızlı ve etkili çözüm için önemli bir fırsattır. Sürecinizi bir şirket avukatı ve arabulucu desteğiyle yürütmeniz, haklarınızın korunmasını ve anlaşmanın uygulanabilir olmasını sağlar.

İlgili Yazılar

• Haksız Rekabet Nedir? TTK’da Haksız Rekabet Davaları
• İtirazın İptali Davası ve İcra İnkar Tazminatı
• Şirketler Hukuku Hizmetlerimiz

İçerik Sorumlusu: Yoldaş Hukuk & Arabuluculuk Bürosu

Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her durum kendi somut koşulları içinde değerlendirilir. İşleminize özel bir değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.