Tam yargı davası, idarenin işlem veya eylemleri nedeniyle hakları zarar gören kişilerin, bu zararın giderilmesi için açtığı idari dava türüdür. İptal davası idari işlemin hukuka uygunluğunu denetlerken, tam yargı davası doğan zararın tazminini amaçlar. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde düzenlenen bu dava, idarenin sorumluluğunun yargı önünde ileri sürülmesini sağlar. Bu yazıda tam yargı davasının ne olduğunu, şartlarını ve sürecini ele alıyoruz.

Tam Yargı Davası Nedir?

Tam yargı davası, idari işlem veya eylemlerden ya da idari sözleşmelerden dolayı hakları ihlal edilenlerin, uğradıkları zararın tazmini için açtıkları davadır. Bu davada mahkeme, yalnızca işlemin hukuka uygunluğunu değil, idarenin sorumlu olup olmadığını ve ödenecek tazminatı da değerlendirir.

Tam Yargı Davasının Konusu

Tam yargı davasının konusu, idarenin faaliyetlerinden doğan maddi ve manevi zararların giderilmesidir. İdarenin hukuka aykırı bir işlemi, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğu kapsamındaki bir durum, bu davanın dayanağını oluşturabilir. Amaç, zarar gören kişinin eski haline getirilmesi veya zararının karşılanmasıdır.

İdarenin Sorumluluğu: Hizmet Kusuru ve Kusursuz Sorumluluk

İdarenin sorumluluğu iki temel esasa dayanabilir. Hizmet kusurunda, idari faaliyetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi söz konusudur. Kusursuz sorumlulukta ise idarenin kusuru aranmaksızın, fedakârlığın denkleştirilmesi veya risk ilkesi gibi esaslara dayanılarak sorumluluk doğabilir. Hangi esasın uygulanacağı somut olaya göre belirlenir.

Tam Yargı Davasının Şartları

Davanın kabul edilebilmesi için bir idari işlem veya eylemin bulunması, bu işlem ya da eylem nedeniyle bir zararın doğması ve zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulması gerekir. Ayrıca davanın süresinde ve usulüne uygun açılması aranır.

Tam Yargı Davasında Dava Açma Süresi

Tam yargı davası da süreye tabidir. Süre, işlemin veya zararı doğuran eylemin öğrenilmesine göre işlemeye başlar. İdari eylemlerden doğan zararlarda, dava öncesinde idareye başvurulması ve bu başvurunun sonucuna göre süre işlemesi gibi özel usuller bulunabilir. Sürelerin kaçırılması dava hakkının kaybına yol açar.

İptal Davası ile Tam Yargı Davası İlişkisi

İptal davası ile tam yargı davası birbirinden farklı amaçlara hizmet eder. İptal davası işlemin hukuka aykırılığının tespiti ve iptalini; tam yargı davası ise zararın tazminini hedefler. İki dava ayrı ayrı açılabileceği gibi, belirli hallerde bir arada da ileri sürülebilir. Hangi yolun uygun olduğu, somut talebe göre belirlenir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tam yargı davaları kural olarak idare mahkemelerinde görülür. Belirli konularda ise vergi mahkemeleri veya özel görevli yargı yerleri yetkili olabilir. Yetkili mahkeme, çoğunlukla zararı doğuran idari işlem veya eylemin yapıldığı yer mahkemesidir.

Tam Yargı Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Zararı ve idari faaliyetle bağlantısını belgelerle ortaya koymak.
İdareye önceden başvuru gerekip gerekmediğini değerlendirmek.
Dava açma sürelerini dikkatle takip etmek.
İptal ve tam yargı taleplerinin birlikte mi ayrı mı ileri sürüleceğine karar vermek.

Sıkça Sorulan Sorular

Tam yargı davası ile iptal davası aynı mı?
Hayır. İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu denetler ve iptalini amaçlar; tam yargı davası idari faaliyetten doğan zararın tazminini hedefler.

İdarenin kusuru olmadan tazminat istenebilir mi?
Evet. Kusursuz sorumluluk ilkeleri (risk veya fedakârlığın denkleştirilmesi gibi) uyarınca, idarenin kusuru olmaksızın da tazminat gündeme gelebilir.

Tam yargı davası açmadan önce idareye başvurmak gerekir mi?
İdari eylemlerden doğan zararlarda, dava öncesinde idareye başvurulması gibi özel usuller bulunabilir. Bu nedenle somut duruma göre değerlendirme yapılmalıdır.

Tam yargı davasında hangi mahkeme görevlidir?
Kural olarak idare mahkemeleri görevlidir; bazı konularda vergi mahkemeleri veya özel görevli mahkemeler yetkili olabilir.

Tam yargı davasında manevi tazminat istenebilir mi?
Evet. İdari faaliyet nedeniyle doğan maddi zararların yanında, koşulları oluştuğunda manevi tazminat da talep edilebilir.

Tam yargı davası, idarenin sorumluluğunun ve zararın doğru biçimde ortaya konmasını gerektiren teknik bir alandır. Sürecinizi bir idare hukuku avukatı ile yürütmeniz, haklarınızın eksiksiz korunmasına yardımcı olur.

İlgili Yazılar

İçerik Sorumlusu: Yoldaş Hukuk & Arabuluculuk Bürosu

Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her durum kendi somut koşulları içinde değerlendirilir. İşleminize özel bir değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.