Saklı pay, miras bırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayan ve belirli mirasçılara kanunen güvence altına alınmış asgari miras payını ifade eder. Bu payı ihlal eden tasarruflara karşı açılan dava ise tenkis davasıdır. Bu yazıda saklı pay sahiplerini, saklı pay oranlarını ve tenkis davasının işleyişini ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Saklı Pay Nedir?
Saklı pay, miras bırakanın serbestçe tasarruf edemeyeceği, belirli mirasçılara kanunla korunan miras payıdır. Miras bırakan, mal varlığı üzerinde vasiyetname veya sağlararası kazandırmalarla tasarrufta bulunabilir. Ancak bu tasarruflar, saklı pay sahiplerinin paylarını ihlal edemez. Saklı payı aşan tasarruflar tenkise tabidir.
Saklı Pay Sahibi Mirasçılar
Türk Medeni Kanunu’na göre saklı pay sahibi mirasçılar şunlardır:
- Miras bırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar).
- Miras bırakanın anne ve babası.
- Miras bırakanın sağ kalan eşi.
Kardeşler, 2007 yılındaki değişiklikle saklı pay sahipliğinden çıkarılmıştır.
Saklı Pay Oranları
Saklı pay oranları, yasal miras payının belirli bir kesri olarak hesaplanır. Altsoy için yasal miras payının yarısı, anne ve baba için yasal miras payının dörtte biri saklı paydır. Sağ kalan eşin saklı payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Bu oranların doğru hesaplanması tenkis davasının temelini oluşturur.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, miras bırakanın saklı payları ihlal eden tasarruflarının, saklı pay tamamlanacak ölçüde indirilmesini (tenkisini) sağlayan davadır. Saklı payı ihlal edilen mirasçı, bu davayı açarak hakkını talep edebilir. Dava sonucunda, saklı payı aşan kazandırmalar gerekli ölçüde geri alınır.
Tenkise Tabi Tasarruflar
Tenkise tabi başlıca tasarruflar şunlardır:
- Vasiyetnameyle yapılan kazandırmalar.
- Miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmalar.
- Belirli sağlararası kazandırmalar (özellikle mirastan mal kaçırma amaçlı olanlar).
- Miras bırakanın ölümünden önceki belirli dönemde yaptığı karşılıksız kazandırmalar.
Tenkis Davasında Süre
Tenkis davası, saklı pay sahiplerinin haklarının ihlal edildiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda ise mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Sürelerin dikkatle takip edilmesi gerekir.
Tenkiste Sıra
Tenkis yapılırken belirli bir sıra izlenir. Önce ölüme bağlı tasarruflar, yeterli olmazsa sağlararası kazandırmalar en yeni tarihli olandan başlanarak geriye doğru tenkis edilir. Bu sıra, hangi kazandırmanın ne ölçüde indirileceğini belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Kimler saklı pay sahibidir?
Altsoy, anne ve baba ile sağ kalan eş saklı pay sahibidir. Kardeşlerin saklı payı bulunmaz.
Tenkis davasını kim açabilir?
Saklı payı ihlal edilen mirasçılar tenkis davası açabilir.
Tenkis davası süresi nedir?
İhlalin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her halde belirli hallerde on yıllık süre uygulanır.
Sağlararası hediyeler tenkise tabi mi?
Belirli sağlararası karşılıksız kazandırmalar, özellikle saklı payı zedeleyen nitelikte olanlar tenkise tabidir.
Saklı pay ve tenkis davalarında oranların ve sürelerin doğru hesaplanması sonucu belirler. Sürecinizi değerlendirmek için bir miras avukatı ile görüşmeniz önerilir.
İlgili Yazılar
- Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? 3 Aylık Süre
- Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nasıl Alınır?
- Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma) Davası
İçerik Sorumlusu: Yoldaş Hukuk & Arabuluculuk Bürosu
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Durumunuza özel değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.
