Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir kişinin bakımını üstlenen tarafa, sağlığında veya ölümünde bir malvarlığı değeri devretmeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. Yaşlılık, hastalık veya bakıma muhtaçlık gibi durumlarda sıkça başvurulan bu sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde özel şekil şartlarına tabidir. Bu yazıda sözleşmenin ne olduğunu, şartlarını ve mirasçılar bakımından sonuçlarını ele alıyoruz.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım alacaklısının bir malvarlığını veya belirli değerleri bakım borçlusuna devretmeyi, bakım borçlusunun da onu ölünceye kadar bakıp gözetmeyi üstlendiği iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bakım borçlusu, alacaklıyı ailesi içine alarak barınma, beslenme ve bakım gibi ihtiyaçlarını karşılamayı taahhüt eder.
Sözleşmenin Şekil Şartı
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi sıkı şekil şartlarına tabidir. Kanun, bu sözleşmenin miras sözleşmesi şeklinde yapılmasını öngörür. Dolayısıyla sözleşmenin, resmi şekilde ve kanunda öngörülen usule uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Şekil şartına uyulmaması, sözleşmenin geçersizliğine yol açar.
Tarafların Yükümlülükleri
Sözleşmede her iki tarafın da yükümlülükleri bulunur. Bakım borçlusu, alacaklıya bakmak, onu gözetmek ve ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlüdür. Bakım alacaklısı ise taahhüt ettiği malvarlığı değerini devretmekle yükümlüdür. Devredilecek değer, taşınmaz, taşınır veya başka bir hak olabilir.
Devrin Zamanı
Malvarlığının devri, sözleşmenin niteliğine göre bakım borçlusuna sağlığında veya ölüm anında yapılabilir. Taşınmaz devrinin sözleşmeyle birlikte tapuda gerçekleştirilmesi mümkündür. Devrin zamanı ve şekli, tarafların haklarını doğrudan etkilediğinden sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.
Saklı Pay ve Tenkis İlişkisi
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasbırakanın malvarlığında azalmaya yol açtığından, saklı paylı mirasçıların haklarını etkileyebilir. Devredilen değerin, bakım karşılığından fazla olması halinde, saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis talebinde bulunabilir. Bu nedenle sözleşmedeki edimlerin dengesi önem taşır.
Sözleşmenin Sona Ermesi ve İptali
Sözleşme, tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde sona erdirilebilir. Bakım borçlusunun yükümlülüklerini ihlal etmesi durumunda bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedebilir. Ayrıca irade sakatlığı veya ehliyetsizlik gibi hallerde sözleşmenin iptali gündeme gelebilir. Tarafların ölümü de sözleşmeyi etkileyen durumlar arasındadır.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ile Vasiyetname Farkı
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, iki tarafa borç yükleyen ve karşılıklı edim içeren bir sözleşmedir. Vasiyetname ise mirasbırakanın tek taraflı ve her zaman dönebileceği bir ölüme bağlı tasarruftur. Bakma sözleşmesinde bakım borçlusu bir edim üstlenirken, vasiyetnamede böyle bir karşılık bulunmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır?
Sözleşme, miras sözleşmesi şeklinde ve kanunda öngörülen resmi usule uygun olarak düzenlenir. Şekil şartına uyulmaması geçersizliğe yol açar.
Bakım borçlusu bakmazsa ne olur?
Bakım borçlusunun yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde bakım alacaklısı sözleşmeyi feshedebilir ve koşullara göre devredilen değerin iadesi gündeme gelebilir.
Sözleşme mirasçıların saklı payını etkiler mi?
Evet. Devredilen değerin bakım karşılığından fazla olması halinde, saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis talebinde bulunabilir.
Taşınmaz bu sözleşmeyle devredilebilir mi?
Evet. Sıklıkla bir taşınmaz, bakım karşılığında devredilir ve devir tapuda gerçekleştirilir.
Sözleşme sonradan iptal edilebilir mi?
İrade sakatlığı, ehliyetsizlik veya yükümlülüklerin ihlali gibi hallerde sözleşmenin iptali ya da feshi gündeme gelebilir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, şekil şartı ve mirasçı hakları bakımından dikkatli hazırlanması gereken bir sözleşmedir. Sürecinizi bir miras avukatı ile yürütmeniz, sözleşmenin geçerli ve dengeli biçimde kurulmasına yardımcı olur.
İlgili Yazılar
- Miras Taksim (Paylaşma) Sözleşmesi
- Vasiyetname Nasıl Hazırlanır? Türleri ve Şartları
- Saklı Pay ve Tenkis Davası Nedir?
İçerik Sorumlusu: Yoldaş Hukuk & Arabuluculuk Bürosu
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her durum kendi somut koşulları içinde değerlendirilir. İşleminize özel bir değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.